Một định hướng đang nổi cộm hiện nay là việc Chính phủ trình "Quốc Hội" về việc nới chỉ số CPI từ 11.75% lên 17% sau khi điều chỉnh thành 15% từ tháng trước. Kỳ trước chúng tôi đã đăng bài Chỉ số CPI, giá cả tăng và thu nhập thực tế. Kỳ này sẽ bàn về sự thay đổi chỉ tiêu ấy để làm gì, và nó ảnh hưởng ra sao đến với mỗi công dân nước CH XHCN Việt Nam.
Theo số liệu được chính thức công bố, CPI tháng tháng 6/2011 là 1.09% có nghĩa là CPI năm đã là 20.82%. Xin nói lại cho rõ CPI tháng được người ta thống kê hàng tháng, CPI năm được nội suy bằng cách lấy tích số của 12 kỳ CPI tháng liên tiếp. Người ta cần biết chỉ số CPI năm để so sánh với lãi suất tiền gửi xem có nên ký thác tiền mặt cho ngân hàng hay không.
Vậy chỉ số CPI có quan trọng với chúng ta không và mức độ cám dỗ của nó như thế nào mà phải vận dụng cả hệ thống chính trị để lèo lái và làm méo nó.
Đối với doanh nhân, CPI tăng đem lại lợi nhuận tăng so với trước. Lý do là sự tăng giá của nguyên liệu (đầu vào) luôn có độ trễ so với sự tăng của giá hàng bán, do việc luôn có một lượng tồn kho. Trích từ báo đảng Công ty Xi măng Hoàng Thạch và Công ty Xi măng Hoàng Mai tăng giá bán từ 163.000 - 171.000 đồng/tấn, tương đương 18,2 - 18,9%, trong khi ảnh hưởng tăng của các yếu tố chi phí đầu vào chỉ tăng 14,1 - 16,3% so với giá thành năm 2010. Công ty CP Việt Pháp cũng đã tăng giá bán thức ăn gia súc khoảng 8,25%, trong khi đó chi phí sản xuất bình quân chỉ tăng 6,49%. Hết trích
Đối với người tiêu dùng, xảy ra 2 tình huống. Một là, giữ nguyên tổng số tiền phải chi (tức là tiêu hết số lương được lãnh), hoặc giảm lượng, hoặc giảm phẩm vật chất được hưởng thụ. Cụ thể là phải dùng ít đi, ăn ít hơn hoặc ăn thực phẩm kém phẩm chất.
Hai là, phải tăng số tiền chi cho cùng số lượng tiêu thụ như cũ hay đơn giản là tiêu nhiều tiền hơn. Tuy nhiên, điều lý thú ở đây là người tiêu nhiều tiền hơn lại phải chi thêm ít hơn người tiêu tiền ít hơn. Hay nói cách khác người giàu phải móc thêm hầu bao ít hơn là người kém giàu.
Báo Sài Gòn Tiếp thị thống kê từ doanh thu của siêu thị doanh số thực phẩm chiếm 34.3% tổng doanh số. Theo Vneconomy.com chi phí cho lương thực thực phẩm chiếm 56% tổng thu nhập. Theo Ngân hàng thế giới mà báo An ninh thế giới dẫn nguồn, chi tiêu cho thực phẩm chiếm tới 70% tổng thu nhập. Còn theo kinh nghiệm của một gia đình sống ở TP HCM, năm 2008 chi tiêu cho ăn uống chiếm 40% thu nhập của cả gia đình thì nay con số đó là 70%.
Với những người chi tiêu bạc tỷ mỗi tháng thì lại khác, thí dụ như Cường đô la. Những thứ tiêu dùng chiếm tỷ trọng lớn của anh ta như xe hơi thì không lên giá, còn thực phẩm mà anh ta dùng hàng tháng không chiếm tới 1% thu nhập.
Vậy chi tiêu thật nhiều tiền là cách làm vô hiệu hóa chỉ số CPI.